مقدمه
با افزایش تعداد حریقها در ساختمانها و اماکن مختلف، نیاز به سیستمی که بتواند به سرعت وقوع آتش را تشخیص داده و واکنش مناسبی نشان دهد، بیش از پیش احساس شد. سیستم اعلام حریق هوشمند با هدف کاهش خسارات جانی و مالی طراحی شده است. این سیستم با شناسایی سریع دود، حرارت یا شعله، به افراد هشدار میدهد و در صورت نیاز اقدامات اضطراری را فعال میکند. در ادامه با نحوه عملکرد این سیستم و انواع مختلف آن بیشتر آشنا میشویم.
سیستم اعلام حریق هوشمند چیست؟
سیستم اعلام حریق هوشمند مجموعهای از تجهیزات است که به منظور شناسایی و هشدار در برابر وقوع آتشسوزی در ساختمانها یا سایر اماکن طراحی شده است. این سیستم با تشخیص دود، حرارت یا شعله، افراد را مطلع میکند و در صورتی که مجهز به عملگرهای اطفای حریق باشد، به طور خودکار نسبت به کنترل یا خاموش کردن آتش اقدام میکند.
تجهیزات سیستم اعلام حریق
- کنترل پنل مرکزی : کنترل پنل مرکزی نقش قلب سیستم اعلام حریق هوشمند را دارد و بهعنوان رابط بین تجهیزات تشخیص حریق، اعلام حریق و اطفای حریق عمل میکند. با وجود یک کنترل پنل مرکزی، میتوان انواع تجهیزات هوشمندسازی خانه را مدیریت کرد و یک پنل برای کل خانه و تمامی تجهیزات آن کافی است.
- تجهیزات تشخیص حریق : این تجهیزات شامل انواع سنسورها و دتکتورها هستند که وظیفه شناسایی حریق را بر عهده دارند. سنسورهای دود، منواکسید کربن، دتکتورهای حرارتی و نوری از جمله رایجترین تجهیزات برای تشخیص حریق محسوب میشوند.
- تجهیزات اعلام حریق : پس از تشخیص حریق، کنترل پنل مرکزی تجهیزات اعلام حریق را فعال میکند. این تجهیزات شامل هشداردهندههای صوتی و نوری، آژیرها و چراغهای هشدار هستند. سیستم میتواند بهگونهای تنظیم شود که بلافاصله پس از شناسایی آتشسوزی، با آتشنشانی یا خود مالک تماس برقرار کند.
- تجهیزات اطفای حریق : این تجهیزات برای خاموش کردن آتش طراحی شدهاند و شامل عملگرهای اسپرینکلر و شبکههای بارنده میشوند.
مزایای سیستم اعلام حریق هوشمند
- سیستم بهصورت شبانهروزی فعال است و از ساختمان در برابر آتشسوزی محافظت میکند.
- امکان تنظیم حساسیت هر یک از تجهیزات سیستم اعلام حریق هوشمند به دلخواه وجود دارد.
- با تشخیص به موقع آتشسوزی، از خسارات جانی و مالی سنگین جلوگیری میکند.
- قابلیت اتصال و هماهنگی با دیگر تجهیزات امنیتی ساختمان مانند دوربینهای مداربسته و سیستم های هشداردهنده دیگر را دارد.
- هزینه تعمیرات و نگهداری نسبتاً کم و مقرون بهصرفه است.
- عملکرد سریع و اتوماتیک آن باعث کاهش زمان واکنش در مواقع اضطراری میشود.
- امکان ارسال هشدار از راه دور به موبایل یا مراکز مدیریت امنیتی وجود دارد.
- افزایش آرامش خیال ساکنین، زیرا امنیت ساختمان بهصورت هوشمندانه کنترل میشود.
نحوه عملکرد سیستم اعلام حریق هوشمند
زمانی که یکی از تجهیزات تشخیص حریق، مانند سنسور دود یا گرما، وجود آتش را تشخیص دهد، سیگنالی به کنترل پنل مرکزی ارسال میشود. کنترل پنل پس از دریافت این سیگنال آن را بررسی کرده و بر اساس تنظیمات و سناریوهای از پیش تعیین شده، اقدامات لازم را انجام میدهد. این اقدامات میتواند شامل فعال شدن هشدارهای صوتی و نوری مانند آژیرها، راهاندازی تجهیزات اطفای حریق مانند اسپرینکلرها، و حتی ارسال پیامک یا اعلان به تلفن همراه صاحب خانه باشد. سیستمهای پیشرفتهتر میتوانند با دیگر تجهیزات امنیتی ساختمان نیز هماهنگ شوند تا بهطور سریع و مؤثر، از وقوع خسارات جانی و مالی جلوگیری کنند.
انواع سیستم اعلام حریق هوشمند
سیستمهای اعلام حریق هوشمند از نظر نحوه فعال شدن به دو دسته اصلی تقسیم میشوند:
1)حالت دستی:
در این حالت، سیستم اعلام حریق تنها از طریق اقدام انسانی و به صورت دستی فعال میشود. به این معنا که فرد باید کلید یا دکمه مخصوص اعلام حریق را فشار دهد تا سیستم هشدار دهد. حتی در ساختمانهایی که مجهز به سیستمهای خودکار هستند، داشتن یک سیستم اعلام حریق دستی الزامی است تا در مواقع اضطراری که سنسورها قادر به تشخیص حریق نیستند، امکان هشدار سریع فراهم شود.
2)حالت خودکار :
در این حالت، سیستم به صورت خودکار و بدون دخالت انسان عمل میکند. سنسورها و دتکتورها دائماً محیط را پایش میکنند و در صورت تشخیص دود، حرارت یا گازهای ناشی از آتش، به کنترل پنل مرکزی سیگنال ارسال میکنند. کنترل پنل نیز مطابق سناریوهای تعریف شده، هشدارها را فعال کرده و در صورت وجود تجهیزات اطفای حریق، آنها را راهاندازی میکند.
سیستم اعلام حریق خودکار به سه دسته تقسیم میشود:
سیستم اعلام حریق متعارف : این نوع سیستم از طریق یک هشدار وقوع آتش، فعال شدن آشکارساز یا نقطه تماس دستی را به کمک LED مشخص میکند. در این سیستم، تنها میتوان منطقهای که حریق در آن رخ داده را تقریباً تعیین کرد و اطلاعات دقیق درباره محل دقیق آتش در اختیار قرار نمیگیرد.
سیستم اعلام حریق آدرس پذیر : در این نوع سیستم، هر آشکارساز و تجهیز موجود در شبکه دارای یک آدرس منحصر به فرد است. بنابراین هنگام وقوع حریق، کنترل پنل مرکزی دقیقاً مشخص میکند که کدام آشکارساز فعال شده است و محل دقیق حریق را گزارش میدهد. این قابلیت باعث افزایش سرعت واکنش و کاهش خسارات میشود.
سیستم اعلام حریق بی سیم : این سیستم بدون نیاز به سیمکشی بین تجهیزات کار میکند و تمام آشکارسازها و تجهیزات اعلام حریق از طریق امواج رادیویی با کنترل پنل مرکزی ارتباط دارند. سیستمهای بیسیم نصب سریع و انعطافپذیری بالایی دارند و برای ساختمانهایی که سیمکشی دشوار است، گزینه مناسبی به شمار میروند.
هزینه سیستم اعلام حریق هوشمند
هزینه سیستم اعلام حریق هوشمند به عوامل متعددی بستگی دارد:
- نوع سیستم: متعارف، آدرسپذیر یا بیسیم هر کدام قیمت متفاوتی دارند.
- تعداد و نوع تجهیزات: تعداد آشکارسازها، هشداردهندهها و تجهیزات اطفای حریق بر هزینه تأثیر مستقیم دارد.
- اندازه و پیچیدگی ساختمان: هرچه ساختمان بزرگتر و طراحی آن پیچیدهتر باشد، تجهیزات بیشتری نیاز است و هزینه افزایش مییابد.
- کیفیت تجهیزات: استفاده از تجهیزات با کیفیت و استانداردهای معتبر میتواند کمی هزینه اولیه را بالا ببرد اما ریسک خرابی و هزینههای جانبی را کاهش میدهد.
با وجود هزینههای اولیه، نصب سیستم اعلام حریق هوشمند سرمایهگذاری مهمی برای محافظت از جان و داراییها است و ارزش آن را دارد که کیفیت را قربانی قیمت نکنید.